Podstawy prawne projektów realizowanych w ramach PPP stanowią:

1. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz.U. z 2009r., nr 19, poz. 100, ze zm.),
2. Ustawa z dnia 9 stycznia 2009r. o koncesji na roboty budowlane i usługi (Dz.U. z 2009r. nr 19, poz. 101 ze zm.),
3. Ustawa z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010r. nr 113, poz. 759 ze zm.).
   

Realizacja przedsięwzięcia w ramach PPP jest dużo bardziej złożona i skomplikowana niż w przypadku klasycznych zamówień publicznych, a odzwierciedla się to przede wszystkim poprzez znacznie rozbudowany proces przygotowania projektu, na który składają się m.in.:

• opracowanie koncepcji projektu (sprecyzowanie istniejących potrzeb – często w drodze konsultacji społecznych, wstępna hierarchia celów, porównywanie ewentualnych korzyści zastosowania PPP w stosunku do klasycznych zamówień, przeanalizowanie konieczności lub jej braku zaangażowania podmiotu zewnętrznego – doradcy),
• wybór ewentualnego doradcy,
• badanie rynku potencjalnych inwestorów,
• szereg analiz (prawnych, finansowych, podziału ryzyk itp.), pozwalających na opracowanie organizacyjnej i finansowej struktury projektu – wybór konkretnej formuły PPP.

Dopiero po powyższych etapach i ostatecznym podjęciu decyzji o prowadzeniu postępowania w jednej z formuł PPP może nastąpić wszczęcie postępowania negocjacyjnego prowadzącego do wyboru partnera prywatnego, podpisanie umowy i realizacja przedsięwzięcia.

Właściwe przygotowanie i przeprowadzanie projektów w ramach PPP jest więc bez wątpienia dużo bardziej skomplikowane niż „zwykłe” zamówienie publiczne ale daje w zamian szansę na uzyskanie szeregu korzyści takich, jak:

1. Możliwość realizowania różnorodnych projektów przy ograniczonym kapitale własnym – zapewnienie środków na realizację projektu należy (w całości lub części) do podmiotu prywatnego, a „uwolnione” w ten sposób środki własne samorządów mogą być przeznaczane na inne cele – w klasycznych zamówieniach publicznych całość środków na realizację danego przedsięwzięcia musi zapewnić podmiot publiczny;
2. Zwiększenie tempa rozwoju infrastrukturalnego – pozyskanie środków partnerów prywatnych w sposób istotny zwiększa ogólne możliwości inwestycyjne podmiotów publicznych;
3. Mniejsze, w porównaniu z tradycyjnymi formami gospodarki budżetowej, koszty całkowite projektu – projekty, które wymagają świadczenia usług w zakresie funkcjonowania oraz utrzymywania, stanowią zachętę dla partnera prywatnego do minimalizacji kosztów przez cały okres trwania projektu. Można ponadto stworzyć mechanizmy finansowe premiujące minimalizacje kosztów (przy zachowaniu należytej jakości);
4. Krótsze terminy realizacji inwestycji i szybsze wdrażanie projektów – partner prywatny ponosi odpowiedzialność za projekt i realizację, co w połączeniu z płatnościami dostępnymi po zakończeniu danej inwestycji stanowi zachętę do jak najszybszej realizacji (przy zachowaniu należytej jakości);
5. Większa efektywność projektu oraz wyższa jakość i profesjonalizacja świadczonych usług;
6. Możliwość wypracowania dodatkowych przychodów od podmiotów trzecich dla podmiotu prywatnego – tym samym zmniejszenia nakładów podmiotu publicznego;
7. Korzystniejszy podział ryzyka związanego z realizacją danego projektu pomiędzy podmiot publiczny i prywatny – w klasycznych zamówieniach publicznych całość ryzyka spoczywa po stronie podmiotu publicznego;
8. Poprawa jakości pracy administracji samorządowej wynikająca z możliwości nabywania doświadczeń podmiotu prywatnego, zwłaszcza w zakresie procesów zarządzania;
9. Możliwość skupienia się podmiotu publicznego na planowaniu i monitorowaniu – odpowiedzialność za bieżące realizowanie danego projektu, czy też świadczenie usługi, przejmuje podmiot prywatny,
   
   oraz, co w sytuacji większości podmiotów samorządowych wydaje się jedną z najważniejszych korzyści:
   
   
10. Nie wliczanie zobowiązań z tytułu PPP (przy właściwym rozkładzie ryzyka) do długu publicznego. Wprawdzie zgodnie z § 3 pkt 1 Rozporządzenia Rozporządzenie ministra finansów z 23 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym do długu Skarbu Państwa, do kredytów i pożyczek zalicza się również umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, które mają wpływ na poziom długu publicznego, jednak zgodnie z zapowiedziami wiceministra gospodarki, w najbliższym czasie planowana jest nowelizacja ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym, wprowadzająca jednoznaczny zapis – do długu publicznego będą zaliczane zobowiązania z tych projektów realizowanych w formule PPP, w których większa część ryzyk związanych z realizacją projektu leżeć będzie po stronie partnera publicznego.

Zmniejszenie kosztów, podniesienie jakości oraz skrócenie czasu realizacji to najczęściej wskazywane korzyści stosowania PPP.

O tym, że warto stosować PPP najlepiej świadczy niezwykle dynamiczny rozwój takich rozwiązań  na świecie: w 1997 roku tego rodzaju mechanizmy stosowano jedynie w 7 państwach świata (w tym 3 w Europie). Obecnie jest to już kilkadziesiąt państw (w tym wszystkie w Europie). Doświadczenia Unii Europejskiej pokazują, że projekty realizowane w formule PPP  mogą dotyczyć praktycznie każdego rodzaju współpracy, o ile będzie to uzasadnione. Z dużym powodzeniem wykorzystuje się formułę PPP m.in.: w projektach dotyczących służby zdrowia, szkolnictwa, kultury, gospodarki komunalnej i mieszkaniowej oraz budowy i utrzymania dróg.

Rynek PPP w Polsce można określić jako „raczkujący” – w ciągu dwóch ostatnich lat rozważano wszczęcie około 300 postępowań - wszczęto 103 postępowania przetargowe – część ogłoszeń dotyczyła postępowań powtarzanych, co sprawia, że rzeczywista liczba projektów jest niższa - 87. Podpisano do tej pory 18 umów, około 30 projektów znajduje się w fazie negocjacji.
W porównaniu z klasycznymi zamówieniami publicznymi to niewiele. Jest to również niewiele w porównaniu do postępowań podobnego typu w „starych” krajach Unii Europejskiej. Udział Polski to zaledwie 1,7% europejskiego rynku PPP, podczas gdy udział Wielkiej Brytanii wynosi aż 53%, Hiszpanii – 11% a dużo mniejszej niż Polska Portugalii – 7%.
W ocenie specjalistów rynek PPP również w Polsce będzie się jednak coraz dynamiczniej rozwijał, czego odzwierciedleniem może być fakt, że na chwilę obecną rozważa się wszczęcie około 120 projektów w formule partnerstwa publiczno-prywatnego – czyli więcej niż przez całe poprzednie dwa lata.

Na 61 wszczynanych w 2010r. postępowań aż 48 dotyczyło gmin i miast, pozostałe przypadały na jednostki budżetowe, powiaty, spółki i ministerstwa.

W Polsce w ramach PPP wszczynano do tej pory postępowania w następujących dziedzinach: sport i rekreacja, wodociągi i kanalizacja, edukacja, ochrona zdrowia, infrastruktura teleinformatyczna, infrastruktura komunalna, transport, infrastruktura publiczna, usługi wydawnicze, gospodarka odpadami, gospodarka komunalna, kultura, rewitalizacja, parkingi, sektor paliwowy, sektor energetyczny i drogi. Możliwości są więc spore a wymienione wcześniej możliwe do uzyskania korzyści wydają się bardzo kuszące.

Projekty wszczynane lub rozważane do wszczęcia w ostatnich dwóch latach dotyczyły m.in. poniższych:

1. Infrastruktura sportowa i rekreacyjna – zdecydowaną większość stanowią projekty dotyczące budowy basenów krytych i parków wodnych. Wiele projektów dotyczyło również budowy lub rozbudowy ośrodków/centrów sportowo rekreacyjnych, niewyposażonych w baseny kryte - Chełm, Ożarów Mazowiecki, Puck, Żory, Dobre Miasto, Krosno, Lesznowola, Mogilany, Szczecinek, Ząbki, Kraków, Świdnik, Gdańsk, Skąpe
2. Opieka medyczna, w tym:
   budowa lub rozbudowa szpitali – Żywiec, Warszawa, Poznań, Września, Jaworzno;
   budowa lub rozbudowa przychodni i ośrodków zdrowia – Zabierzów, Karczew, Moszna, Wrocław;
   ośrodki rehabilitacyjne – Żory, Solina, Korfantów, Radom, Złotoryja;
   diagnostyka obrazowa – Białystok;
3. Budownictwo mieszkaniowe (w tym lokali socjalnych) – Zblewo, Oława, Warszawa, Poznań, Gdynia, Tychy, Katowice, Lublin, Ostrów Wielkopolski, Kraków, Brzeg, Ruda Śląska, Bolesławiec;
4. Rewitalizacja budynków – Kraków, Opole, Łomża, Łódź, Ornontowice, Bisztynek, Ełk, Olsztyn, Piotrków Trybunalski, Poznań, Sopot, Zawiercie;
5. Infrastruktura edukacyjna (budowa, modernizacja szkół, przedszkoli i żłobków) – Radzionków, Niepołomice, Katowice. Brzeg, Poznań;
6. Infrastruktura i gospodarka wod-kan – Kiszkowo, Biskupice, Przygodzice, Będzin, Siemianowice Śląskie;
7. Infrastruktura kulturalna (w tym ośrodki i domy kultury) – Piekoszów, Lesznowola, Kraków, Jelenia Góra, Szczecin, Żory, Brzeg, Poznań;
   

8. Drogi, ulice, mosty (budowa, przebudowa oraz utrzymanie) – Ustka, Dąbrowa Górnicza, Kraków, Otwock, Wrocław, Płock;
9. Baza lokalowa administracji samorządowej (budowa i adaptacja budynków na cele administracyjne) – Otwock, Pszów, Gorzów Wielkopolski, Poznań, Kraków;
10. Opieka społeczna (Domy Pomocy Społecznej, Domy Opiekuńcze) – Kobylnica, Łódź, Poznań;
11. Biogazownie, kotłownie na odnawialne źródła energii – Piecki, Olsztyn, Białystok;
12. Parkingi – przeważająca liczba projektów dotyczy kosztownych parkingów podziemnych – są jednak projekty dotyczące parkingów naziemnych – klasycznych i wielopoziomowych – Sucha Beskidzka, Nowy Targ, Poznań, Dzierżoniów, Katowice, Płock;
13. Utylizacja termiczna odpadów – region płocki, Warszawa, Kalisz
14. Przewóz osób – Ustka, Łazy;
15. Infrastruktura teleinformatyczna – Łeba, Poznań

• Schronisko dla zwierząt – Zielona Góra
• Zagospodarowanie nabrzeża – Żnin
• Zarządzanie portem turystycznym – Mielno
• Rekultywacja składowiska odpadów – Końskie
• Rewitalizacja Doliny rzeki Bystrzycy – Lublin
• Szalety Miejskie - Poznań
• Cmentarz – Kraków, Wrocław
• Zagospodarowanie dworca PKS – Łomża
• Uzbrojenie terenu – Poznań
• Zagospodarowanie i prowadzenie kąpieliska - Skąpe

W powszechnej opinii model PPP nadaje się przede wszystkim do realizacji inwestycji infrastrukturalnych o znacznych wartościach prowadzonych przez duże ośrodki miejskie. Nie jest to jednak twierdzenie prawdziwe.

Spośród 18 podpisanych do tej pory w Polsce umów aż 11 dotyczyło projektów o dużo mniejszej skali. Warto zwrócić uwagę na ich różnorodność przedmiotową:

1. Sucha Beskidzka (9 700 mieszkańców) – Zaprojektowanie, budowa i eksploatacja parkingu wraz z myjnią samochodową przy ul. Piłsudskiego w Suchej Beskidzkiej.
2. Gostynin (19 000 mieszkańców) – Centralny Park Rekreacji, Balneologii, Turystyki i Wypoczynku „Termy Gostynińskie.
3. Ustka (gmina wiejska 7 500 mieszkańców) - Zaprojektowanie oraz częściowe sfinansowanie przebudowy drogi gminnej nr 101130G, 101202G i skrzyżowania z drogą wojewódzką nr 203 wraz z budową oświetlenia drogowego.
4. Ustka (gmina wiejska 7 500 mieszkańców) –Uruchomienie linii przewozów regularnych dzieci do szkoły i innych osób w Gminie Ustka.
5. Kobylnica (wieś 4 500, gmina 10 100 mieszkańców) – Przebudowa Domu Opieki Społecznej w Kobylnicy na potrzeby Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego oraz wykonywania zadań o charakterze komplementarnym.
6. Zblewo (wieś 3 200, gmina 10 000 mieszkańców) – Budowa dwóch wielorodzinnych, socjalnych budynków mieszkalnych w Zblewie.
7. Jaworzno (95 000 mieszkańców) – Roboty budowlane polegające na zaprojektowaniu, wykonaniu i wyposażeniu w niezbędne instalacje i media oraz sprzęt, właściwe dla funkcji i przeznaczenia tego typu obiektu szpitalnego przy SP ZOZ Szpitalu Wielospecjalistycznym w Jaworznie z przeznaczeniem na oddział łóżkowy nefrologiczny
8. Łazy (miasto 7 100, gmina 16 000 mieszkańców) – Obsługa przewozów w transporcie zbiorowym na terenie Gminy Łazy.
9. Piecki (wieś 3 320, gmina 7 800 mieszkańców) – Budowa kotłowni na odnawialne źródła energii oraz wytwarzanie energii cieplnej.
10. Kiszkowo (wieś 1 200, gmina 5 300 mieszkańców) – Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzania ścieków na terenie gminy Kiszkowo.
11. Radzionków (17 000 mieszkańców) – Kompleksowa termomodernizacja budynków oświatowych Gminy Radzionków: Gimnazjum im. Ojca L. Wrodarczyka, Zespół Szkół Podstawowo-Gimnazjalnych, Liceum Ogólnokształcące, Szkoła Podstawowa Nr 2, Przedszkole Nr 3.

Największe bariery rozwoju PPP w Polsce to:

1. Nierealistyczne oczekiwania wobec partnerów prywatnych,
2. Nieprecyzyjne określenie zakładanych celów,
3. Nieprzemyślane założenia realizacji projektów – przede wszystkim nienależyte rozpoznanie rynku oraz niewłaściwy podział zadań i ryzyk pomiędzy partnerami,
4. Brak wyspecjalizowanej kadry,
5. Obawa przed nadmiernym skomplikowaniem procedury i czasochłonnością realizacji projektów,
6. Opór społeczny wynikający z braku rzetelnej informacji o PPP,
7. Brak ustalonych wzorców postępowania.

Zdecydowaną większość podanych powyżej przeszkód w sprawnej i efektywnej realizacji projektów w formule PPP można podsumować jako brak wystarczającej wiedzy.

Centrum Usług Samorządowych oferuje Państwu szeroko zakrojoną pomoc w realizacji projektów w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego na poszczególnych etapach przedsięwzięcia: począwszy od podjęcia czynności zapewniających zdiagnozowanie potrzeb pod kątem zasadności zastosowania PPP, poprzez zaangażowanie specjalistów merytorycznych projektu, wypracowanie konkretnego modelu/procedury dojścia do realizacji przedsięwzięcia (ustawa Pzp lub ustawa o koncesji na roboty budowlane i usługi z dnia 9 stycznia 2009 r. Dz.U. z 2009r. nr 19, poz. 101 ze zm.), a skończywszy na wyborze partnera prywatnego w przyjętej procedurze.

Do pobrania - Prezentacja